KENGER (gundeli atournefortii) / compositae
Tanım
Kenger, yüksek yerlerde ,dağların sarp kayalık
bölgelerinde kendiliğinden yetişen dikenli,şifalı bir bitkidir.kurak iklimi
sever.bu bitkiden çoğumuzun bildiği anadolunun çok
özel doğal ürünü olan kenger (dağ) sakızı elde
edilir.Bilinen bileşimi mastix (sakız ) dır.
Kengerin bir dönemin uygarlıklarının sütun
başlıklarını süsleyen, akantus denilen dikenli
yapraklarla akraba olduğu da söylenir. Az gelişmiş bir enginar
sayılabilir.
Elde
Edilmesi
Bol
dikenli kenger bitkisinin toprak altında kalan
kısmını çaprazlamasına bıçakla kesilir ve üzerini temiz bir taşla kapatılır.kesme işlemi ustalık gerektirir.Bitkiden akan beyaz
renkli sütü donduktan sonra da, bol su ile yıkanır ve elde edilen bu sakız
çıkartılır.
Bir kenger bitkisinden üç defa
sakız yapılabiliyor.Sabahtan gövdesi kesilerek sütü
akıtılan bitkinin akşam sakızı toplanabiliyor.
Özellikleri-Faydaları
En
önemli özelliği katkısız ,doğal bir ürün
olmasıdır.Piyasada bulunan diğer sakızlarda katkı maddesi olduğu için vücuda
faydası yoktur.Kenger sakızını yumuşatmak sabır ister.En erken 1 haftadan önce
pek yumuşamaz.Bazı gençlerin önce epeyce çiğneyip sonra ebeveynlerine , yaşlı
aile halkından birine verdikleri de duyulmuştur.
İnsan sağlığı için
bugüne kadar tespit edilmiş ,bilinen hiçbir zararı
yoktur.bunun aksine çeşitli hastalıkların giderilmesi için faydalıdır.Doğal ilaç
olarak bilinir.TEspit edilen faydaları şunlardır
:
Çürük
dişin üstüne kenger sakızı konulup ısıtılan
demirin sakızın üzerinde gezdirilmesi suretiyle dişağrısı giderici
Patlayan kulak zarının
düzelmesi,
Safra kesesinden taş düşürme,
Kalp damarlarının
gevşemesi,
Dişetlerini kuvvetlendirici,
Orta kulak iltihaplanması,
Mide
ağrısı ve şişkinliği,
Aperatif / iştah açıcı,
Dişleri temizleyici,
Çene
gevşemesi,
Hazımsızlık ,
Tansiyon,
Yüz
felci,
Şeker,
Tedarik
Edilmesi
Mevsiminde
coğunlukla pazartesi ve cuma günleri türkiye malatya-darende çarşıdaysanız elinde su dolu plastik leğen içinde
kenger sakızı ile gezen çocukları görebilirsiniz.Ayrıca istanbul
mısır çarşısında malatya pazarlarında
bulabilirsiniz.Temmuz ayının ortalarında üretilen kenger sakızının eylül ayının sonlarına doğru sezonu
kapanır.
1. Turkiye-Malatya-Darende Ali
Karataş
2. yakup_cinar@yahoo.com tel:0536 420 38 87 http://www.geocities.com/yakupcinarc/
Tat-Koku
Kenger sakızı kekik tadını anımsatır.İlk çiğnemeye
başlanıldığında tadı hafif acı olur.Ancak çiğnemeye devam edildikçe bu acılık
kaybolur.
Kendine has karekteristik az
kokuludur.
Muhafaza
Kenger sakızının 5-6 ay kadar
kullanım süresi vardır.
Kenger sakızsız yapamam
diyenler buzdolabında biraz daha uzun süre muhafaza edebiliyor.
Bir
miktar çiğnendikten sonra yorulursanız yine su dolu bir kabın içine konulmak
suretiyle muhafaza edilebilir.
Ticari
Takdim
Yaprak
kenger sakız ,damla kenger sakız olarak iki şekilde ticari olarak takdim
ediliyor.
Satılırken,bekletilirken su içinde
muhafaza ediliyor. Fiyatı 6 adedi yaklaşık (1500 ytl
=1 usd) dir.
Bilinen
Diğer İsimleri
Yayla
gülü sakızı
Dağ sakızı
Çengel
Kengel
Çıtlık (sivas ilinde böyle söylenir),
(Gundeli atournefortii) / compositae (asteraceae)
Gundelia toumefortii (sıfıla)
(Kenger otu) (verwehende blätter (gundelie) gundelia tournefortii)compositae
Yetiştiği
Yerler
1.
Türkiye , Turkey-,
-Malatya
Darende
Ayvalık
Köyü-Ziraat Tepesi
-Sivas
-Erzurum)
2.Transcaucasia,
3.Kıbrıs-cyprus,
4.Syria,suriye
5.Iraq, Irak
6 İran
(tahmini),
Kenger Sakızı ve
Oruç
Günümüzde
üretilen sakızlarda, ağızda % 0.5 alfa amilaz enziminde tükürükle- çözülen katkı
maddeleri bulunduğundan, ne kadar itina edilirse edilsin bunların yutulmasından
kaçınılması mümkün değildir.Bu sebeple bu tür ağızda tükürükle çözülen katkı
maddeleri içeren sakızları çiğnemek orucu bozar.
Kenger sakızı bünyesinde katkı bulunmaz ve çiğnendiğinde
hiçbir eksilme olmaz.daha önce çiğnenmiş ve tadı
kalmamış sakızların çiğnenmesi orucu bozmamakla birlikte,oruçlu iken böyle bir
sakızı çiğnemek mekruhtur.
Oruçlu bir kimsenin evvelce çiğnenmiş olan
sakızı çiğnemesi mekruh olup, yeni alınmış bir sakızı çiğnemesi ise asla caiz
değildir. hele içinde tat ve koku bulunan çikletleri
çiğnemek ise oruç için tehlikelidir.
Yemekleri
Aynı
zamanda bir yaban sebzesi olan kenger haşlanır,
kavrulur, varsa yumurta kırılır, bulgura katılır. tulukta yoğurtla ekşimeye bırakılır.
( Fermentasyon işlemi )
Kenger Filmi
-Gani Şavata
Başrollerini
Gani Rüzgar Şavata, Töre Anadolu ve İlknur Soydaş'ın
paylaştıkları KENGER filmi Kanal 7'de izlenme
rekoru kırmıştı.Aysun Güven,
Levent Çakır, Ekrem Erkek, Aydın Aydın, Makbule Hasdemir, Kamuran Kılıç, Yusuf Özpolat, Enver Dönmez ve Dilber Ay gibi ünlü oyuncularında
rol aldığı Kenger Malatya nın Darende ilçesinde çekilmişti.
Ayrılık, özlem ve aşk
acısını anlatan duygu yüklü bir yapım olan Kenger,
bir öğretmenin acılarla dolu hayat hikayesini
anlatıyor.
Elif öğretmen ve eşi, Hakkari’nin
Şavata Köyü’nde öğretmenlik yapmaktadırlar. Bir yılı
daha geride bırakarak görev süreleri sona erdiğinde memleketlerine gitme
hazırlığına başlarlar. Yola çıkmalarından bir gece önce aniden evleri basılır ve
Elif öğretmenin eşi Mehmet acımasızca katledilir. Elif öğretmen çaresiz eşinin
cenazesiyle birlikte Hakkari’den memleketine doğru yola
çıkar. Malatya Darende’nin Kenger Köyü’ndeki Kavu’nun durumu da Elif öğretmenden farklı değildir. Çünkü
Kavu da aynı gece Elif öğretmen gibi ailesini
kaybetmiştir. Tek fark Kavunun ailesini katleden bir insan değil, doğanın
kendisidir. Kavu dağda kenger yakarken yağmura tutularak yıldırım çarpmasıyla
üç kızını ve eşini kaybetmiştir. Elif öğretmenin hatıra defterine kendi acısıyla
birlikte Kavu ailesinin dramı da girer. Her ikisi
içinde zorlu ve bilinmez bir yol başlamıştır artık
Yönetmen: Gani Rüzgar
Şavata Oyuncular: Gani Rüzgar Şavata, Töre Anadolu, İlknur Soydaş, Aysun Güven, Levent Çakır, Ekrem Erkek, Aydın Aydın, Makbule Hasdemir, Kamuran
Kılıç, Yusuf Özpolat, Enver Dönmez, Dilber Ay. Müzik:
Metin Karataş Senaryo: İlker Barış/ Gani Rüzgar Şavata
Yapım: 7. Sanat Sinema/2005
Kengere
İlişkin Bir Hikaye
iki
çocuğu üvey anaları kenger toplamaya gönderir.Kızın elinde kengeri köküyle sökmeye yarayan bir tür
keser. Oğlanın sırtında çuval. Çocukların ikisi de
aç.Oğlanın gözü kengerin birini olsun soyup yemekte.
Kız , sakın ha analığımız öldürürden başka bir şey
söylemiyor çuvala atarken kengerleri. bir iki saat sonra kız bakar ki çuval
yırtık , boş. nerde kengerler?diye haykırır. bilmem der
oğlan ben yemedim. kız yedin dedikçe oğlan min nexwar! diye yanıtlar onu. yemedim işte aç
karnımı, bak karnıma. Kızın ,analığından korkusuna
boşuna yorgunluğu ve açlığı eklenmiştir. Keseri kardeşinin karnına indirir ve
kanlar içindeki midenin bomboş olduğunu görür.
ve Kengere
Veda Vakti Geldi.
Yayla
gülü olan kenger sakızı sıcak yaz aylarında dikkat
gerektiren,yoğun,zor,tehlikeli bir çalışmanın ürünü
olarak elde edilmektedir.
Sizde vatanından ayrı, bu tadlara özlem duyan, bu şifalı ürününden yararlanmak
isteyenlerden biriyseniz , bir şekilde de elinize her
nasılsa zor da olsa ulaştıysa ,size bembeyaz misler gibi kenger sakızını çiğnemek , fazlaysa da ikram etmek ve
hediye etmek kalır . Alırken de cebinizi biraz zorlayıp çok - çok alın ki ikram
ettiklerinize tattıran siz olun.İşiniz zor.Çeneniz dert
görmesin.
Afiyet
olsun.Allah şifa versin.
Buradaki
bilgiler ve resimler yurtiçi-dışı kaynaklardan ,yakın
çevremden edindiğim bilgilerle, internet ortamından,aile arşivimden, tarafımdan
derlenmiştir.Derleme bilgileri kaynakların güvenilirliği ile doğrudan
ilintilidir.Verilen fiyat bilgisi bilgilendirme amaçlıdır.Ticari bağlayıcılığı
yoktur.
-Verilen bilgileri revize etmek isterseniz,
-Ticareti ile ilgileniyorum.iletişim bilgilerimi tedarik edilmesi
bölümünüze eklermisiniz? diyorsanız,
-Kenger sakızı üreticisi iseniz ,
-Kenger
sakızı ile ilgili tüm evrelerini fotoğraf çekebilir veya görüntü alıp size
gönderebilirim diyorsanız Bu konuda burada verilen bilgilerden başka veriye
sahibim diyorsanız,
Lütfen benimle irtibata
geçiniz.
Saygılarımla.
Murat Egemen Ocakçı
0542.335.50.50
murat.ocakci@mynet.com
